Randıman Oranı Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Randıman
Randıman, kabuklu fındık kırıldığında elde edilen sağlam iç fındığın kabuklu ağırlığa oranıdır ve yüzde olarak ifade edilir. Örneğin 100 kilogram kabuklu fındıktan 50 kilogram sağlam iç çıkıyorsa randıman yüzde 50'dir. Fındık ticaretinde fiyatlar bu yüzde 50 randıman esasına göre açıklanır; bu nedenle randıman, aynı miktar fındığın kaç para edeceğini belirleyen en önemli ölçüdür.
Randıman Nasıl Ölçülür?
Randıman ölçümü, satılacak partiyi temsil eden bir numuneyle yapılır. Partinin farklı çuvallarından ve çuvalların farklı katmanlarından alınan fındıklar karıştırılır, belirli bir miktar (genellikle 250 gram ya da 1 kilogram) tartılır ve tek tek kırılır. Kırılan fındıklar sağlam iç, çürük-bozuk iç, boş ve kabuk olarak ayrılır. Sağlam içlerin ağırlığının numunenin toplam ağırlığına bölünmesiyle randıman bulunur.
Hesap basittir: Randıman (%) = Sağlam iç ağırlığı ÷ Kabuklu numune ağırlığı × 100. Örneğin 250 gramlık numuneden 127 gram sağlam iç çıkarsa randıman 127 ÷ 250 × 100 = yüzde 50,8 olur. Numunenin rutubeti yüksekse kabuklu ağırlık şişeceği için randıman olduğundan düşük çıkar; bu yüzden ölçümden önce fındığın iyi kurutulmuş olması gerekir.
Randıman Fiyatı Nasıl Etkiler?
Serbest piyasada alıcılar genellikle 50 randıman fiyatını, ürünün randımanına orantılar: Kilogram fiyatı = 50 randıman fiyatı × Randıman ÷ 50. 50 randıman fiyatı 180 TL olan bir piyasada 52 randımanlı fındık için 180 × 52 ÷ 50 = 187,20 TL, 48 randımanlı fındık için 172,80 TL ödenir. Bazı alıcılar 50'nin altındaki randımanlarda ek kesinti uygulayabildiğinden satış öncesinde hesaplama yöntemini sormak gerekir.
TMO ise farklı bir yöntem kullanır: 50 randıman fiyatına, 50'nin üzerindeki her randıman puanı için sabit bir prim ekler. 2026/27 sezonunda bu prim Giresun kalitesinde 5,10 TL, Levant kalitesinde 5,00 TL'dir. Böylece 52 randımanlı Levant fındık için TMO fiyatı 250 + 2 × 5,00 = 260 TL olur. TMO ayrıca sağlam iç oranının yüzde 40'ın üzerinde, rutubetin en fazla yüzde 6,5, çürük-bozuk iç oranının en fazla yüzde 7 ve yabancı madde oranının en fazla yüzde 0,5 olmasını şart koşar.
Randımanı Ne Belirler?
Randıman; çeşide, bahçenin bakımına, yılın iklim koşullarına ve hasat zamanına bağlıdır. İnce kabuklu çeşitlerde (örneğin Tombul) aynı kabuklu ağırlıktan daha fazla iç elde edilir. Dengeli gübreleme, özellikle iç doldurma döneminde yeterli besin ve su, içlerin dolgun olmasını sağlar. Erken hasat edilen ya da yeterince olgunlaşmamış fındıklarda içler küçük kalır; zararlıların (özellikle fındık kurdu ve kokarcalar) yol açtığı boş ve buruşuk içler de randımanı düşürür.
Hasattan sonraki uygulamalar da randımanı etkiler. Fındığın zuruftan ayrıldıktan sonra hızla ve iyi kurutulması, çürük ve küflü iç oranını azaltır. Nemli depolanan fındıkta hem küflenme hem de aflatoksin riski artar; bu ürünler randıman ölçümünde çürük-bozuk iç olarak ayrıldığından satış değeri düşer.
Kendi Hesabınızı Yapın
Sitemizdeki fındık hesaplama aracına kabuklu fındık miktarınızı ve randımanınızı girerek borsa, fabrika ve TMO fiyatlarına göre ürününüzün yaklaşık değerini karşılaştırabilirsiniz. Araç, serbest piyasa fiyatlarını randımana orantılar, TMO fiyatına ise resmî randıman primini uygular. Sonuçlar stopaj, Bağ-Kur ve borsa tescil gibi kesintiler düşülmeden önceki brüt tutardır.
Kaynaklar